Stanowisko SPRP w sprawie rozdzielenia funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości

Stowarzyszenie Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej jako główna i największa reprezentacja środowiska polskich prokuratorów o ponad jedenastoletnim dorobku z uznaniem i zadowoleniem przyjmuję pozytywny wynik głosowania i rekomendację Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP wyrażoną w dniu 23 września 2009 roku o oddalenie veta Prezydenta RP do ustawy z dnia 28 sierpnia 2009 roku o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2340). Oceniając kierunek tej nowelizacji z satysfakcją odnotowujemy zbieżność wielu proponowanych zmian w organizacji i funkcjonowaniu prokuratury z programem reformy wyrażanym od lat w postulatach i oczekiwaniach Stowarzyszenia Prokuratorów RP. Szczególnie doniosłe, wręcz fundamentalne pozostaje rozdzielenie funkcji Prokuratora Generalnego od stanowiska Ministra Sprawiedliwości i przyznanie Prokuratorowi Generalnemu istotnych gwarancji niezależności. Podobnie na uznanie zasługuje wprowadzenie kadencyjności na stanowiskach kierowniczych w prokuraturach wszystkich szczebli oraz powołanie Krajowej Rady Prokuratury.

Nowelizacja projektu Ustawy o prokuraturze budzi nadzieję większości środowiska prokuratorskiego w Polsce i jest zgodna z raportem na temat praworządności w Polsce z listopada 2007 roku -International Bar Association-, gdzie w części dotyczącej „Zagrożenia dla systemu prokuratorskiego w Polsce" zalecono przestrzeganie przez rząd polski „Wskazań ONZ, dotyczących roli prokuratury w wymiarze sprawiedliwości w odniesieniu do spraw karnych" oraz rozdzielenia funkcji Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości.

W świetle projektu Prokuratura ma być organem ochrony prawnej i nadal jej podstawowym zadaniem pozostanie strzeżenie praworządności i czuwanie nad ściganiem przestępstw. Wyposażenie prokuratury w transparentną, niezależną i sprawną strukturę organizacyjną, czytelne kryteria awansowe i motywacyjne zapewni jej prawidłowe funkcjonowanie. Zmiany te dostosowują Prokuraturę do standardów Państwa prawa.

Zgromadzone przez Nasze Stowarzyszenie, doświadczenie, publicystyka, skupianie wokół tego problemu autorytetów nauki pozwoliły na usystematyzowanie Naszych propozycji i zaprezentowanie rozwiązań strukturalnych już w Uchwale z dnia 11 maja 2006 roku III Walnego Krajowego Zjazdu Członków SPRP, gdzie jednoznacznie domagano się umocowania prokuratury w Konstytucji RP, rozłączności stanowisk w celu wyeliminowania wpływów politycznych i ingerencji władzy wykonawczej na prokuraturę. Prokuratorzy zawsze powinni być izolowani od wpływów politycznych, zaś klarowne mechanizmy współpracy z organami władzy muszą gwarantować niezależność prokuratorską, która leży w interesie społeczeństwa, gdyż ta niezbędna cecha tego zawodu zapewnia wszystkim równe traktowanie i rzeczywisty dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Z niezależnością wiąże się także odpowiedzialność zawodowa i publiczna prokuratorów za swoje działania. Mamy pełną świadomość złożoności proponowanych zmian, jednakże ewentualne wady reformy nie wpłyną na rozregulowanie i tak obecnego niedoskonałego systemu, gdyż oddani służbie i zdolni prokuratorzy są niezbędni, jednak sami nie wystarczą. Wprowadzony w 1989 roku model prokuratury okazał się błędny ustrojowo nie tylko wobec zamierzeń autorów tej reformy aktualnie przyznających się do pomyłki, ale nie sprawdził się także w systemie wymiaru sprawiedliwości, zaś pomniejszeniem rangi Prokuratury był brak przepisów mocujących ją w Konstytucji RP. Proponowana zmiana Ustawy o prokuraturze stanowi krok milowy do osiągnięcia celu, którym jest profesjonalna, apolityczna i niezależna prokuratura, będąca adwokatem państwa, a nie rządu, rzecznikiem interesu publicznego, reprezentującym potrzeby społeczeństwa. Zmian takich chcą nie tylko sami prokuratorzy, co potwierdzili w składanych swego czasu ankietach, ale także stowarzyszenia innych grupa zawodowych, i autorytety prawnicze. Państwo prawne nie może funkcjonować bez sprawnej prokuratury związanej funkcjonalnie z sądownictwem przy zachowaniu jej niezależności, która generując odpowiedzialność i fachowość podniesie jej efektywność.

                                                                                                   Cezary Kiszka

                                                                                                    Prezes SPRP

25 września 2009.